Thuật ngữ Parasocial vừa chính thức được Từ điển Cambridge bình chọn là Từ khóa của năm 2025. Sự vinh danh này không chỉ phản ánh một xu hướng ngôn ngữ mà còn chỉ ra một thực trạng tâm lý phổ biến: sự gắn bó cảm xúc một chiều mạnh mẽ giữa công chúng với những người nổi tiếng, nhân vật ảo hoặc trí tuệ nhân tạo (AI).

1. Định nghĩa Parasocial là gì?

Mối quan hệ cận xã hội (Parasocial Relationship - PSR) là một dạng liên kết tâm lý không đối xứng, nơi một cá nhân dành sự quan tâm, thời gian và tình cảm sâu sắc cho một đối tượng truyền thông mà họ chưa từng gặp gỡ.

• Bản chất: Đây là mối quan hệ một chiều; đối tượng được hâm mộ hoàn toàn không biết đến sự tồn tại của người hâm mộ.
• Nguồn gốc: Khái niệm này xuất hiện từ những năm 1950 (dưới tên gọi Tương tác cận xã hội - PSI) để mô tả cảm giác thân thuộc của khán giả với những người dẫn chương trình truyền hình hoặc radio.
• Cơ chế kỷ nguyên số: Sự tiếp xúc lặp đi lặp lại qua màn hình tạo ra "ảo giác" về sự tin cậy và thân mật cá nhân. Ví dụ, nhiều người hâm mộ cảm thấy gắn kết mãnh liệt với các ngôi sao như Taylor Swift hay G-Dragon dù chỉ tương tác qua âm nhạc và mạng xã hội.

2. Vì sao Parasocial trở thành Từ khóa của năm 2025?

Việc Cambridge vinh danh thuật ngữ này cho thấy sự chuyển dịch lớn trong cách con người hiện đại kết nối.

• Sự thân mật hóa cưỡng bức: Mạng xã hội và livestream khiến người nổi tiếng liên tục chia sẻ những khoảnh khắc đời thường, khiến fan tin rằng mình hiểu rõ thần tượng hơn bất kỳ ai.
• Sự bùng nổ của AI: Các chatbot AI được thiết kế để phản hồi cảm xúc nhất quán, an toàn, giúp lấp đầy khoảng trống xã hội cho người cô đơn. Điều này mở rộng đối tượng Parasocial từ người thật sang các thực thể công nghệ.
• Nhu cầu đồng hành: Trong một thế giới đầy biến động, con người tìm kiếm sự an ủi từ những kết nối "an toàn" và không phán xét trên không gian ảo.

3. Các dạng mối quan hệ Parasocial và hệ lụy

Hiện nay, hiện tượng này tồn tại dưới nhiều hình thức đa dạng, từ truyền thống đến hiện đại:

Hệ lụy đối với giới trẻ

Dù mang lại lợi ích giải trí và giảm bớt cô đơn ở mức độ lành mạnh, Parasocial quá mức có thể dẫn đến nhiều tiêu cực:

• Sang chấn mất mát: Cảm giác đau buồn thực sự khi thần tượng giải nghệ hoặc qua đời.
• Ghen tuông ảo tưởng: Fan có thể cảm thấy ghen tuông với đối tác thực của người nổi tiếng hoặc muốn kiểm soát đời tư của họ.
• Cô lập xã hội: Thay thế các mối quan hệ thực tế khó khăn bằng thế giới ảo, làm suy yếu kỹ năng giao tiếp ngoài đời.

4. Các thuật ngữ liên quan được Cambridge bổ sung

Bên cạnh Parasocial, Cambridge còn ghi nhận nhiều từ lóng phản ánh văn hóa mạng xã hội hiện đại:

• Delulu: Viết tắt của "delusional" (ảo tưởng), dùng để chỉ việc duy trì niềm tin không thực tế trong các mối quan hệ.
• Skibidi: Xu hướng giải trí viral cường độ cao trên các nền tảng video ngắn.
• Tradwife: Người vợ truyền thống, phản ánh xu hướng ngưỡng mộ các giá trị gia đình xưa cũ trên mạng.

5. Giải pháp cân bằng và ổn định cảm xúc

Để không rơi vào trạng thái lệ thuộc độc hại, mỗi cá nhân cần trang bị kỹ năng quản lý cảm xúc:

1. Thiết lập ranh giới (Boundary Setting): Giới hạn thời gian tiêu thụ nội dung về đối tượng hâm mộ.
2. Đầu tư quan hệ thực tế: Chủ động nuôi dưỡng các kết nối có đi có lại ngoài đời thực.
3. Tự phân tích cảm xúc: Nhận diện rõ các cơn ghen tuông hay thất vọng chỉ là phản ứng với một mối quan hệ không có thật.
4. Chuyển đổi mục tiêu: Lấy cảm hứng từ thần tượng để hoàn thiện bản thân thay vì chỉ theo dõi cuộc sống của họ.

Việc sở hữu một kết nối Internet ổn định sẽ giúp bạn cập nhật thông tin và duy trì liên lạc với bạn bè ngoài đời thực một cách dễ dàng hơn. Bạn có thể tham khảo bảng giá các gói cước Internet hiện đại phù hợp cho gia đình và phòng game tại gia dưới đây:

Hy vọng bài viết này giúp bạn hiểu rõ Parasocial là gì và cách duy trì sức khỏe tinh thần trong kỷ nguyên số. Để tìm hiểu thêm về các giải pháp hạ tầng mạng giúp trải nghiệm trực tuyến lành mạnh, mời bạn ghé thăm Website Giải pháp Wifi.